Xiyar gəlirli sahədir

Xiyar ilin bütün fəsillərində daha çox istifadə olunan bitkilərindəndir. Onun körpə meyvələri istifadə olunur, həmçinin turşuya qoyulur, konservləşdirilərək bütün il boyu istifadə olunur. Əhalinin il boyu təzə tərəvəz məhsulu ilə təmin olunmasında xiyar əsas yerlərdən birini tutur. Ona görə də xiyar həm açıq sahədə, həm də istixanalarda becərilir. Xiyar istixanalarda becərilən əsas bitkilərdən olmaqla ümumi tərəvəz əkininin 50%-ni təşkil edir. Son illər istixanada xiyar becərilməsinə maraq xeyli yüksəlmişdir. Bu xiyar bitkisinin pomidora nisbətən daha tez (50-55 gün) məhsula düşməsi ilk yığımlarda və vegetasiya dövründə hər m2 sahədən daha çox məhsul verməsi və becərilməsinin asan olması ilə izah olunur.

Şəmkir rayonunun Qaracəmirli kəndində fermerlər xiyar toxumunu il ərzində istixanalarda yaz və yay müddətində 3 dəfə səpərək vahid sahədən daha səmərəli istifadə etməklə daha yüksək gəlir əldə edirlər.

Şitilin əkini birinci müddətdə martın 5-10-da, ikinci müddətdə aprelin 25-30-da, üçüncü müddətdə isə iyulun 10-15-də aparılır. Şitilin əkin müddətindən asılı olaraq toxumun səpini də müxtəlif müddətlərdə aparılır. Yəni şitilin əkin müddətindən asılı olaraq toxumun şitilliyə səpini şitilin daimi yerinə səpilməsindən 30-32 gün əvvəl aparılır. Əgər şitil martın 5-10-da daimi yerinə əkiləcəksə, toxum isti şitilliyə 30-32 gün əvvəl 1-5 fevralda səpilir.

Aprel və iyun əkinlərində isti şitillikdə şitil becərmədən toxum bir başa istixanaya şitil əkinindən 30-32 gün əvvəl arat edilmiş sahəyə səpilir. Bu halda dibcək düzəldilməsi və isti şitillikdə şitil becərilməsinə əlavə xərc çəkilmədiyindən məhsulun maya dəyəri xeyli azalır, məhsul bir qədər ucuz qiymətə satılsa da məhsulun alıcılıq qabiliyyəti yüksəlir və nəticədə xalis gəlir də artır.

Ona görə də Qaracəmirli kəndinin torpaq mülkiyyətçisi İsmayıl Hüseynovun qismən isidilən yaz istixanasında yüksək gəlir verən xiyar becərmə texnologiyasını fermerlərin nəzərinə çatdırıram.

İstixanada becərmək üçün F1 Superina hibridindən istifadə olunmuşdur. Faraş əkinlərindən fərqli olaraq bu üsulda toxum bir başa daimi yerinə - istixanaya arat olunmuş torpağa səpilmişdir. Toxum səpindən qabaq cücərdilmiş, səpin dərinliyi 2-3 sm götürülmüş, hər yuvaya bir ədəd toxum qoyulmuşdur.

Səpin iki cərgəli lent sxemində aparılaraq lentarası 80 sm, lentdə cərgəarası 60 sm, cərgədə bitki arası məsafə 35 sm götürülmüşdür.

Bitkilərə qulluq işləri. Cücərməyən toxumların yenisi ilə əvəz olunması (sahənin təmiri), cərgə və bitki aralarının becərilməsi, alaqlarla mübarizə, suvarma, 2 dəfə yemləmə gübrəsinin verilməsi, bitkilərə birgövdəli forma verərərk şpalerə qaldırılması, qocalmış və xəstə yarpaqların qoparılıb atılması, istixana daxılındə istilik və rütubət rejiminin nizamlanması, bitkiləri günəş şüasının zərərli təsirindən mühafizə etmək üçün istixananın üst örtüyünün tabaşir məhlulu ilə çilənməsi olmuşdur.

Qulluq işləri vaxtında və yüksək aqrotexniki səviyyədə yerinə yetirilmişdir.

Məhsulu yığımı - meyvələr sorta məxsus normal iriliyə çatdıqda hər 2-3 gündən bir bitkiləri zədələmədən əl ilə aparılmışdır. Yığım vaxtı tağ üzərində meyvə qalmasına xüsusi fikir verilmişdir. Çünki tağ üzərində iri meyvələrin qalması və ya yığımın gecikdirilməsi məhsuldarlığın kəskin azalmasına səbəb olur. Məhsul yığıldıqdan sonra çeşidlənərək 10 kq-lıq salafan kisələrə səliqəli qablaşdırılaraq realizə olunmuşdur.

Sahəsi 360 m2 (40 mk 9m) olan istixanada xiyar yetisdirilməsinə cəkilən xərclər istixananın və sahənin hazırlanması və zərərvericilərə qarşı itifadə olunan preparatlara, polietilen pərdəyə, birkiləri şpalerə qaldırmaq üçün lazım olan polietilen kəndirə toxumun səpilməsinə, bitkilərə quluq işlərinə, məhsulun yığılması, ceşidlənməsi və qablaşdırılmasına cəkilən xərclər cəmlənərək müəyyən edilmişdir.

Hesablamaların nəticələrinə görə 360 m2 istixanada xiyar yetisdirilməsinə cəmi 580 manat xərclənmisdir. Həmin sahədən 5040 k/q əmtəəlik məhsul yığılmısdır. Məhsulun hər k/q -ı 0,35 manata satılmişdir. Məhsul satışından (5040 k/q x 0,35m) 1764 manat gəlir götürülmüşdür. Məhsul satışından əldə olunan gəlirdən məhsulun yetişdirilməsinə çəkilən xərclər çıxdıqda (1764 manat-580 manat) 1184 manat xalis gəlir əldə olunmuşdur.

İqtisadi göstəricilər onu deməyə imkan verir ki, yaz və yay dövründə isidilməyən polietilen örtüklü istixanalarda şitil becərmədən toxumun bir başa daimi yerinə səpərək becərilməsi çox gəlirli olduğu üçün fermer təsərrüfatlarında geniş yayılsın.

Hüseynov Qulu

KƏND TƏSƏRRÜFATI NAZİRLİYİ YANINDA KƏND TƏSƏRRÜFATI KREDİTLƏRİ ÜZRƏ DÖVLƏT AGENTLİYİ

GƏNCƏ BİZNES QRUP

İKİNCİ KƏND TƏSƏRRÜFATININ İNKİŞAFI VƏ KREDİTLƏŞMƏSİ LAYİHƏSİ

Dünya Bankının vəsaiti ilə Kənd Təsərrüfati Nazirliyi yaninda Kənd Təsərrüfati Kreditləri üzrə Dövlət Agentliyi maliyyələşdirilir

Ünvan: Az 2000, Gəncə şəhəri, Atatürk pr. 258, GBG

Tel: (022) 56 59 01

Faks: (022) 56 59 01

E-Mail: g_gbg_grmm@azeurotel.com

MAY

_________________________________

Tiraj: 11740 ədəd

GƏNCƏ 2009