Göbələk Gəlirli

Sahədir

Göbələk təbii qida maddəsidir. Onun tərkibində insan orqanizmi üçün faydalı olan bir çox vitaminlər vardır.

Şəmkir rayonunun Seyfəli kəndində yaşayan torpaq istifadəçisi Əliyev Qüdrət Zəmhər oğlu “Şəmsey” birgə fəaliyyət qrupuna rəhbərlik edir və 2007-ci ildə müsabiqəli qrant proqramı çərçivəsində həyata keçirilən tenderin qalibi olmuşdur.

Q.Əliyev əvvəlcə göbələk becərmək üçün binanı hazır vəziyyətə gətirmiş, sonra komposun hazırlanma texnologiyasını öyrənmişdir. Kompos həm quş zılı, həm də mal-qaranın peyini ilə hazırlana bilər.

Quş zılı ilə kompos hazırlayarakən 100 kq samana 100 kq zıl qarışdırılır. Bunun üçün saman əvvəlcədən 6-7 gün müddətində isladılır. Əgər peyin qurudursa onda 100 kq samana 50 kq quş zılı qarışdırmaq lazımdır. Bundan sonra qarışıqları tayalamaq lazımdır. Tayanın eni 1,8 m, hündürlüyü isə 1,6 m olur. Altı gündən sonra tayalanmış qarışığa 10 kq gips tozu qarışdırılır və yenidən tayalanır.

Dörd gün sonra tayada temperatur 65⁰C keçməmək şərti ilə yenidən qarışdırılır. Bundan sonra tayanın eni və hündürlüyü 1.5 m saxlanılır. Beləliklə bu proses 2-3 gündən sonra yenə təkrarlanır.

Sonra göbələk yetişdirmək üçün hazırlanmış kompos salafan kisələrə yığılır. Şəkil

Bunun üçün kisəyə əvvəlcə 7 ovuc kompos tökülür, bir qədər kipləşdirilərək üzərinə 25 qram toxum (mitseli) səpilir. Bu birinci qat hesab edilir. 2-ci qatda 6 ovuc kompos+25 qram toxum, 3-cü qatda 5 ovuc kompos+25 qram toxum, 4-cü qatda isə 4 ovuc kompos+25 qram toxum götürülür. Beləliklə hər kisədə 100 qram toxum olmaqla bir kisənin çəkisi 7-8 kq təşkil edir.

Doldurulmuş salafan kisələr ağarmaya qədər 12-15 gün müddətində ağzı bükülmüş şəkildə saxlanılır. Bu zaman binada temperatur 22-24⁰C olmalıdır.

Artıq kisələrdə ağarma göründükdə üst qat dayaz yumşaldılır və üzərinə 2-3 sm qalınlığında qida maddələri ilə zəngin torpaq qarışığı əlavə edilir. Torpaq qarışığını hazırlamaq üçün kürək bel (lopatka) ölçüsündə 4 miqdar torf, 2 miqdar qara meşə torpağı, 2 miqdar taxta yonqarı (apilka) və 4 miqdar narın daş tozu götürülür və bunlara 20 qram tabaşir (mel) qəlavə olunaraq qarışdırılır. Sonra bu qarışıq formalin məhlulu ilə isladılır. Məhlulu hazırlamaq üçün 20 litr suya 1 litr formalin əlavə etmək lazımdır.

Sonra kisələrin ağzına qəzet və ya salafan qoyulur, stellajlara yığılır və tez-tez çiləmə ilə suvarılır. Bundan sonra binada 20-24⁰C temperatur və 60-65% nisbi rütubət yaratmaqla 10-15 gün ərzində göbələk yetişdirilir.

12-15 gündən sonra kisələrdə göbələklər (məhsul vermə dövrü) görünməyə başlayır və suvarma hər gün aparılır. Məhsul vermə dövründə binada nisbi rütubət 60-65% olmaqla temperatur 16-18 ⁰C-dək aşağı salınır.

Q.Əliyev 100 kg göbələk toxumu (mitseli) əkməklə 3 ay müddətində təsərrüfatından hər gün 60-70 kq göbələk götürür və göbələyin 1 kg-nı 4.8 manata satır.

Q.Əliyev 1 kq göbələk toxumuna (mitseli) 7 manat, 1 ədəd saman kipinə 1 manat, 1 kisə torfa (35 kq) 20 manat, 1 ton peyinə 10 manat, 1 kisə tabaşirə (mel) 10 manat xərc çəkir. O qeyd edir ki, göbələk olduqca gəlirli sahədir. Belə ki, qeyd olunan xam mallar bir dəfə alınır və az normalarla istifadə olunaraq uzun müddət davam edir. Həmin materiallara nəzər salsaq görərik ki, onlar bitki və heyvan mənşəli tullantılar (peyin, küləş), taxta yonqarı, meşə torpağı və sairdən ibarətdir ki, əsas xərclər bunların daşınmasına və yüklənib-boşalmasına çəkilir.

Q.Əliyevin məhsulun satış bazarı ilə bağlı heç bir problemi yoxdur və gələcəkdə istehsalı genişləndirməyi planlaşdırır.

Qüdrət Əliyev